Diagnostyka raka jajnika

Rak jajnika jest nowotworem złośliwym wykrywanym zwykle w późnym stadium i obarczonym wysoką śmiertelnością. Obecnie nie ma pojedynczego badania na raka jajnika, które pozwalałoby rozpoznać chorobę i określić jej cechy. Panel zawiera dwa badania podstawowych markerów nowotworowych w diagnostyce raka jajnika: CA 125 oraz HE4.

Diagnostyka zmian jajnika jest niezwykle ważnym procesem, a wczesne wykrycie podejrzanych zmian często decyduje o powodzeniu dalszego leczenia. Ponieważ nowotwory jajników długo nie dają żadnych objawów, bardzo istotną rolę odgrywają profilaktyczne badania lekarskie.

Rak jajnika jest częstą złośliwą chorobą nowotworową rozwijającą się pierwotnie w jajniku i wykrywaną najczęściej u kobiet około 50., 60. roku życia. Wśród nowotworów narządu rodnego zajmuje drugie miejsce co do częstości występowania (po raku trzonu macicy). Częstość występowania raka jajnika u kobiet to około 5% wszystkich chorób nowotworowych.

Zarówno łagodne, jak i złośliwe zmiany w obrębie jajnika stanowią szeroką grupę o różnorodnym pochodzeniu. Do grupy tej należą zmiany wywodzące się z nabłonka pokrywającego i podścieliska jajnika oraz nowotwory nienabłonkowe jajnika (tj. germinalne i gonadalne).

Rozwojowi guza na jajniku sprzyjają:

  • długi czas aktywności jajnika, czyli między innymi wczesny wiek pierwszej miesiączki, późna menopauza, brak ciąż, niepłodność
  • obecność obciążenia genetycznego, zwłaszcza mutacji w genie BRCA oraz rzadziej zaburzeń prowadzących do rozwoju tzw. zespołu Lyncha
  • nadwaga i otyłość
  • długotrwałe stosowanie, czyli przyjmowanie hormonów w okresie okołomenopauzalnym w celu zmniejszenia natężenia jej objawów (hormonalna terapia zastępcza). Okres powyżej 10 lat uznawany jest za czynnik ryzyka.

Ten typ raka jest dosyć agresywny - rozsiew komórek raka jajnika w jamie brzusznej i w odległych narządach bywa obserwowany już we wczesnym okresie choroby, uniemożliwiając często doszczętne wycięcie nowotworu i zmniejszając efektywność chemioterapii. Oba te czynniki przyczyniają się do wysokiej śmiertelności – rak jajnika jest w Polsce na 4 miejscu pod względem liczby zgonów z powodu chorób nowotworowych u kobiet. Statystyki zagraniczne szacują, iż nawet 10% kobiet w ciągu całego swojego życia narażonych jest na ryzyko operacji z powodu podejrzenia zmiany złośliwej jajnika.

We wczesnych stadiach choroba nie daje praktycznie żadnych objawów. Wraz ze wzrostem masy nowotworu pojawiają się objawy nietypowe: bóle w miednicy i bóle brzucha, wzdęcia, zwiększenie obwodu brzucha czy częstsze oddawanie moczu oraz rzadziej objawy z narządów płciowych, np. nieprawidłowe krwawienia. Nie zawsze objawy te są obecne, a jeśli wystąpią, rzadko łączone są z chorobą nowotworową. Wyraźnie wyczuwalny guz sugeruje już znaczny stopień zaawansowania choroby.

Większość niepokojących objawów zlokalizowanych w podbrzuszu, jak ból przy oddawaniu moczu, bolesne parcie na mocz, wzdęcia czy zaparcia, uczucie pełności czy ucisku w podbrzuszu towarzyszyć mogą zarówno zmianom złośliwym jak i łagodnym.

Markery nowotworowe w Diagnostyce raka jajnika

  • Antygen nowotworowegy Ca-125 – jeden podstawowych markerów Jest on glikoproteiną błon komórkowych, wytwarzaną w zdrowym organizmie przez komórki nabłonka jam ciała płodu, komórki nabłonka otrzewnej, opłucnej, endometrium, jajowodów, a także śluzówki szyjki macicy. Jego czułość w diagnostyce raka jajnika jest bardzo wysoka. Dodatkowo jego oznaczanie przeprowadza się także w celu monitorowania procesu leczniczego czy wykrywania wznowy raka. Czułość diagnostyczna tego markera jest uzależniona od typu histologicznego oraz od stadium zaawansowania i wynosi od około 50% w przypadku I stadium zaawansowania do ponad 90% w III i IV stadium zaawansowania. W przypadku surowiczego gruczolakoraka jajnika czułość tego markera sięga niemal 100%. W przypadku nowotworów jajnika we wczesnym stadium, największą czułość (92,3%) przy blisko 76% swoistości uzyskuje się dla równolegle oznaczanych markerów CA 125 oraz HE4.
  • Antygen HE4 pod frakcja 4 ludzkiego białka z komórek nabłonkowych najądrza, którego stężenie we krwi rośnie przy obecności nabłonkowego raka jajnika Niekiedy może być również wytwarzany w śladowych ilościach przez nowotwory trzustki, piersi, endometrium czy przewodów moczowych. . Marker HE4 stosowany jest głównie w monitorowaniu leczenia i wykrywaniu wznowy raka. Spośród panelu możliwych do wykorzystania markerów nowotworowych w diagnostyce różnicowej obserwowanych zmian najwyższą wartość uzyskał panel równolegle oznaczanych CA 125 oraz HE4
  • Test Roma (Risk of Ovarian Malignancy Algorith) - algorytm opracowany w celu podniesienia skuteczności szacowania ryzyka złośliwości wykrytej zmiany jajnika, przy uwzględnieniu statusu hormonalnego kobiety, W jego skład, obok Ca-125, wchodzi He4. Zastosowanie algorytmu ROMA podnosi czułość i swoistość kwalifikacji pacjentki do grupy wysokiego lub niskiego ryzyka złośliwości zmiany obecnej w jajniku, z ważnym rozróżnieniem dla kobiet przed i po menopauzie.
  • Marker nowotworowy Ca19-9 – jest wykorzystywany m.in. w diagnostyce nowotworów jajnika Zwiększone stężenie tego markera obserwuje się także w przypadku nowotworów przewodu pokarmowego czy w zapaleniu trzustki.
  • Inne markery wykorzystywane w diagnostyce i ocenie stanów nowotworowych:

o   Antygen rakowo-płodowy CEA

o   ludzką gonadotropinę kosmówkową (beta-HCG),

o   alfa-fetoproteinę (AFP)

o   dehydrogenazę mleczanową (LDH)

o   estradiol,

o   testosteron

  • Ocena stanu jej zdrowia z uwzględnieniem podstawowych badań, takich jak morfologia krwi. Należy ocenić funkcjonowanie wątroby dzięki oznaczeniu m.in. ALT, AST, bilirubiny całkowitej, GGTP oraz funkcjonowanie nerek poprzez oznaczenie m.in. kreatyniny, mocznika, kwasu moczowego oraz moczu ogólnego.
Brak badań w tej kategorii.
© Poradnia medyczno - dietetyczna online drdiagnoza.com. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykonanie Systemy dedykowane Friqtechnology.com.